Экспортқа салынатын ренталық салық, пайдалы қазбаларды өндіру салығы (ПҚӨС) және роялтиді заттай нысанда төлеу: жаңа механизмдер енгізілді для упрощения налогового бремени на добывающие компании.

Согласно 819-й статье Салық кодексінің Қазақстан Республикасының, салық төлеушілер пайдалы қазбаларды өндіру салығын және көмірсутектер бойынша экспортқа салынатын ренталық салықты төлеу үшін Қазақстан Республикасына пайдалы қазбаларды заттай нысанда беруге міндетті.

Кодексте белгіленген салықтарды ақшалай нысаннан заттай нысанға уақытша, толық немесе ішінара ауыстыруға рұқсат етіледі.

Заттай нысанда төленетін пайдалы қазбаларды өндіру салығы мен экспортқа салынатын ренталық салықтың мөлшері Салық кодексінде белгіленген тәртіппен және мөлшерлермен ақшалай түрде есептелген салықтар мен төлемдердің сомасына баламалы болуы тиіс.

Пайдалы қазбалардың көлемін анықтау, оларды ақшалай түрде есептеу, сондай-ақ салық міндеттемесін заттай нысанда орындау үшін берілетін пайдалы қазбаларды өткізу Қазақстан Республикасы Үкіметі айқындаған заттай нысанда міндеттемені орындау тәртібіне сәйкес жүзеге асырылады.

Қазақстан Республикасының Үкіметі 2026 жылғы 19 қарашада заттай нысанда міндеттемені орындау қағидаларын бекітті. Аталған қағидалар коммерциялық өндіру басталған күннен бастап өнімді бөлу туралы келісімдер (контрактілер) бойынша өндірілген пайдалы қазбаларды қоса алғанда, недропайдаланушының салық міндеттемесін заттай нысанда орындау есебіне берілетін пайдалы қазбалардың көлемін анықтау, оларды ақшалай түрде есептеу және өткізу тәртібін белгілейді.

Бұл қағидалар мыналарды қамтиды:

1. өнімді бөлу бойынша Қазақстан Республикасының үлесі;
2. ройалти;
3. экспортқа салынатын ренталық салық;
4. пайдалы қазбаларды өндіру салығы.