Жүктілік және жұмыстан шығу: Алматыдағы әйелдерге арналған нұсқаулық

Қазақстан Республикасының Еңбек кодексі (ҚР ЕК) жүкті болуына және босануына байланысты демалыстағы, сондай-ақ бала күтіміне байланысты демалыстағы әйелдердің құқықтарын қорғайды. Жұмыс берушінің бастамасы бойынша еңбек шартын бұзуға тыйым салынады. Дегенмен, декреттегі әйелдер өз еркімен жұмыстан шығуға құқылы.

Декреттегі әйелдер үшін ҚР ЕК өз еркімен еңбек шартын бұзуына қатысты арнайы шарттар белгілемейді. Олар да қалған қызметкерлер сияқты, еңбек шартын бұзуға құқылы, бірақ жұмыс берушіні жазбаша түрде кемінде бір ай бұрын хабардар етуі тиіс (ҚР ЕК 56-бап).

Декреттегі қызметкер әйелдің «өз еркімен» жұмыстан шығу кезіндегі әрекеттер алгоритмі:

1. Қызметкер әйел еңбек шартын бұзу туралы жазбаша өтініш береді, онда еңбек шартын бұзу күні көрсетілуі тиіс, бірақ ол өтініш берілген күннен бір айдан ерте болмауы керек.
2. Тараптардың келісімі бойынша шартты мерзімінен бұрын (бір ай мерзімді күтпей) бұзуға болады. Бұл жағдайда жұмыс беруші қызметкер әйелге жазбаша келісім береді немесе өтініштің өзіне қарар қояды.
3. ҚР ЕК 49-бабы 5) тармақшасы және 56-бап 1-тармағына сілтеме жасай отырып, еңбек шартын бұзу туралы бұйрық шығарылады: не хабарлау мерзімі (бір ай) өткен соң, не одан ерте, егер жұмыс беруші оған жазбаша келісім берсе.
4. Еңбек шарты тоқтатылған күні қызметкер әйелге еңбек қызметін растайтын құжаттар беріледі (ҚР ЕК 35-бабы және 62-бап 1-тармағы).
5. Еңбек шарты тоқтатылғаннан кейінгі 3 жұмыс күнінен кешіктірмей қызметкер әйелге істеген уақыты үшін жалақысы, пайдаланылмаған жыл сайынғы ақылы еңбек демалысы үшін өтемақы немесе демалыс күндері үшін өтемақы төленеді (ҚР ЕК 113-бап 4-тармақ).
6. Қызметкер әйелдің талабы бойынша, өтініш жасаған күннен бастап 5 жұмыс күні ішінде жұмыс беруші мамандығын (біліктілігін, лауазымын), жұмыс уақытын және жалақы мөлшерін көрсететін анықтаманы, сондай-ақ қызметкердің біліктілігі мен жұмысқа қатынасын қамтитын мінездеме-рекомендацияны береді (ҚР ЕК 62-бап 2-тармақ).