Штраф или блокировка: как с налогами не попасть в ловушку?

Салық органдарының есепшотты бұғаттау құқығы

Салық төлеушінің есептілікті уақытында тапсырмауы салық органдарының оның есепшотын бұғаттауына негіз бола ма? Бұл сұраққа жауап беру үшін Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексіне (ӘҚБтК) жүгінейік.

Әкімшілік жауапкершілік

ӘҚБтК 272-бабына сәйкес, салықтық есептілікті уақытында тапсырмау әкімшілік жауапкершілікке әкеп соғады. Алғашқы бұзушылық үшін салық органы ескерту жасаумен шектеледі. Алайда, егер салықтық есептілікті тапсыруда қайталанған кешігу орын алса (бірінші бұзушылықтан кейін бір жыл ішінде анықталған), онда айыппұлдар қарастырылған:

• жеке тұлғаларға – 15 АЕК;
• лауазымды тұлғаларға, ҮЕҰ-ға, шағын бизнес субъектілеріне – 30 АЕК;
• орта бизнес субъектілеріне – 45 АЕК;
• ірі бизнес субъектілеріне – 70 АЕК.

Электрондық есептілік

Нормативтік құжаттарға сәйкес, салық формаларын электрондық түрде салық органдарына ұсынған жағдайда, ұсыну күні – жүйемен қабылданған сәттен кейін бір жұмыс күнінен кешіктірілмей салық төлеушіге жіберілетін электрондық хабарламада көрсетілген қабылдау күні болып саналады (НК РК 209-бабы 2-тармағы 3) тармақшасы).

Хабарлама және бұғаттау мерзімі

Егер салықтық есептілік уақытында тапсырылмаса, салық төлеушіге 10 жұмыс күні ішінде салықтық есептілікті тапсырмау туралы хабарлама жіберіледі (НК РК 114-бабы 2-тармағы 5) тармақшасы). НК РК 118-бабы 1-тармағы 1) тармақшасына сәйкес, салық төлеуші салықтық есептілікті белгіленген мерзімде тапсырмаған жағдайда, оның банк шоттары бойынша шығыс операциялары тоқтатылады. Шотқа тыйым салу хабарламаны тапсыру (алу) күнінен кейінгі күннен бастап 30 жұмыс күні өткен соң жүргізіледі.

Бұғаттаудан құтылу

Есептілікті тапсыру мерзімін өткізіп алса, шот бірден бұғатталмайды. Алдымен 10 жұмыс күні ішінде хабарлама жіберіледі, содан кейін салық төлеушінің оны орындауға тағы да 30 күнтізбелік күні бар. Бұғаттаудан құтылу үшін хабарламаға тек жауап беру жеткіліксіз, оны мәні бойынша орындау қажет (жетіспейтін форманы тапсыру, берешекті төлеу және т.б.).

Заңсыз бұғаттау жағдайы

Егер есепшот хабарламаны тапсырған күннен кейін 30 күнтізбелік күн өтпей жатып бұғатталса, мұндай бұғаттау заңсыз болып саналады. Бұл жағдайда салық органына түсініктеме беру және бұғаттауды алу туралы сұрау салу қажет.