Тұрғын емес үй-жай сату: ЖК табысы мен ҚҚС лимиті мәселелері

Жеке кәсіпкерлер (ЖК) ҚҚС бойынша тіркеуде тұрмайтын болса, жылдық табыс лимиті — 20 000 АЕК сақталуы тиіс. Бұл лимитке ЖК-нің жеке тұлға ретінде тұрғын емес үй-жайды сатудан алатын табысы кіреді ме, әлде тек тауарлар мен қызметтерді сатудан түсетін табыс қана есепке алынады?

ҚР Салық кодексіне сәйкес, жеке тұлға мүлікті сатқан кезде мүліктік табыс пайда болады. Бұл, оның ішінде, мынадай мүлікті сату кезінде туындайды:

• тұрғын үйлер, саяжай құрылыстары, гараждар, қосалқы шаруашылық нысандары, егер олар ҚР аумағында меншік құқығы тіркелген күннен бастап 1 жылдан аз мерзімде иелікте болса;
• жер учаскелері немесе жер үлестері, меншік құқығы тіркелген күннен бастап 1 жылдан аз мерзімде иелікте болса;
• ҚР аумағындағы өзге де жылжымайтын мүлік.

Егер тұрғын емес үй-жай сатылса, ол 331-баптың 1-тармағының 6) тармақшасына жатады, яғни иелік ету мерзіміне қатысты талап жоқ.

Мүлікті сатудан түсетін табыс — бұл мүлікті сату бағасы мен оны сатып алу бағасының арасындағы оң айырма. Тұрғын емес үй-жайды сатқан кезде, иелік ету мерзіміне қарамастан, осындай жылжымайтын мүлікті сату бағасы мен оны сатып алу бағасының арасындағы оң айырма түрінде мүліктік табыс пайда болады.

Мүліктік табысқа салынатын ЖТС мөлшерлемесі — 10%. Декларацияны (270.00-нысан) есепті жылдан кейінгі жылдың 15 қыркүйегінен кешіктірмей салық органына тапсыру қажет. Мысалы, 2025 жылы тұрғын емес үй-жай сатылса, есепті 2026 жылғы 15.09-ға дейін тапсырып, ЖТС-ты 2026 жылғы 25.09-ға дейін төлеу қажет.

Сатылған мүліктің бұрынғы иесі есепті жеке тұлға ретінде тапсырады, ЖК ретінде емес. Жылжымайтын мүлікті сатудан түскен табыс ЖК табысына кірмейді және ҚҚС тіркеу лимитіне жататын 20 000 АЕК көлеміне қосылмайды.

ЖК-нің тұрғын емес үй-жайды жеке тұлға ретінде сатуына байланысты ешқандай міндеттемесі туындамайды. Алайда, егер ЖК тұрғын емес үй-жайды өзінің кәсіпкерлік қызметінде пайдаланып жүрген болса, онда ол СК-нің 334-бабы бойынша құн өсімінен табысты есептейді, оны ЖК табысына қосады, ЖТС 10% төлейді және сату құнына 12% ҚҚС есептеледі. Мұндай сату тек ЖК атынан рәсімделеді.